Zielona mandarynka – olejek eteryczny doTERRA

Producent opisuje ten zapach czterema słowami: cytrusowy, owocowy, lekko słodki i kwiatowy. W praktyce zielona mandarynka otwiera się ostro i roślinnie, jak skórka owocu przełamana paznokciem razem z kawałkiem liścia, i dopiero po chwili wypuszcza pod spodem miękką, kwiatową słodycz.

To nie jest cytrus kwaśny w rodzaju cytryny ani wytrawny jak grejpfrut. Wytrawność bierze się tu z zieleni, nie z kwasu. Skóra niedojrzałego owocu ma mniej cukru i więcej tych związków, które kojarzą się z liściem i łodygą, więc zapach wychodzi ostrzejszy, chłodniejszy i mniej deserowy niż u tangerynki.

Jak każdy cytrus jest to klasyczna nuta głowy, czyli ta, która ulatnia się najszybciej. W mieszance do rollera daj jej najwięcej kropli, a resztę oprzyj na cięższych olejkach.

Głównym składnikiem jest limonen, ten sam węglowodór, który odpowiada za zapach większości skórek cytrusowych. Drugim charakterystycznym związkiem jest gamma-terpinen.

Ciekawostka, która tłumaczy cały charakter tego olejku: zielona mandarynka ma wyraźnie mniej limonenu niż inne cytrusy, a proporcjonalnie więcej gamma-terpinenu. Limonen to ta okrągła, słodka, soczysta część zapachu skórki. Kiedy jest go mniej, do głosu dochodzi reszta profilu, czyli właśnie zieleń, goryczka i nuta liścia. Dokładnie to słychać po otwarciu butelki i dokładnie tym różni się chromatogram zielonej mandarynki od chromatogramu tangerynki, choć obie pochodzą z bardzo blisko spokrewnionych owoców.

Trzy cytrusy z tej samej rodziny układają się w katalogu w prostą oś. Tangerynka jest słodka i deserowa, najlepiej wypada w cieście i w kremie. Dzika Pomarańcza jest pełna i klasyczna, głośna, taka, po której całe mieszkanie pachnie cytrusem. Zielona mandarynka jest wytrawna i zielona, najciekawsza w napojach, w sałatkach i w mieszankach z ziołami.

Jeśli masz już jedną z nich i zastanawiasz się, czy druga ma sens, to odpowiedź brzmi tak, pod warunkiem że lubisz różnicę. Te trzy zapachy nie zastępują się nawzajem, one stoją w trzech różnych punktach tej samej skali słodyczy. W dyfuzorze zielona mandarynka świetnie gra z tangerynką po dwie krople z każdej, bo dokłada tej drugiej krawędź, której tangerynce z natury brakuje.

Nie chodzi o kaprys perfumiarza, tylko o zwykłą praktykę sadowniczą.

Drzewo mandarynkowe zawiązuje znacznie więcej owoców, niż jest w stanie wykarmić do końca sezonu. Gdyby zostawić je wszystkie, każdy byłby mały, blady i nadawałby się co najwyżej na przemiał. Dlatego sadownicy przerzedzają zawiązki: około 60 do 70 procent zielonych owoców zdejmuje się z drzewa, kiedy są jeszcze twarde i wielkości orzecha. Reszta dostaje miejsce, wodę i słońce, i dojrzewa do owoców, które trafiają w skrzynkach na rynek.

Przez lata te zielone owoce po prostu spadały pod drzewo. Ktoś zauważył, że skórka niedojrzałego owocu ma zupełnie inny profil zapachowy niż dojrzałego, i że to nie jest gorsza wersja mandarynki, tylko osobny surowiec. Stąd wziął się ten olejek.

• Zielona mandarynka i zwykła mandarynka to ten sam owoc na dwóch etapach dojrzewania
• Zielony owoc ma twardszą skórkę, mniej cukru i wyraźniejszą nutę liścia
• Zbiór odbywa się przy przerzedzaniu, czyli przy czynności, która i tak musi zostać wykonana
• Dojrzały owoc daje olejek zwany czerwoną mandarynką, słodszy i cieplejszy
• Dla plantatora oznacza to dochód z etapu, który wcześniej był czystym kosztem

Każda partia przechodzi zestaw badań CPTG, w tym chromatografię gazową i spektrometrię mas. Przy cytrusach ma to szczególne znaczenie, bo limonen jest tanim surowcem przemysłowym i olejki cytrusowe bywają nim rozcieńczane albo wręcz z niego komponowane.

Przy zielonej mandarynce badanie ma jeszcze jedną rolę. Ponieważ ten olejek rozpoznaje się właśnie po niższym limonenie i wyższym gamma-terpinenie, chromatogram jest jedynym sposobem, żeby odróżnić prawdziwy surowiec z niedojrzałego owocu od zwykłego olejku mandarynkowego sprzedawanego pod atrakcyjniejszą nazwą.

Na dnie butelki znajdziesz numer partii. Po wpisaniu go na stronie Source to You zobaczysz raport z badań dokładnie dla swojego opakowania, a nie dla przykładowej próbki.

Nazwa łacińska

Citrus nobilis

Część rośliny

Skórka

Metoda pozyskania

Tłoczenie na zimno

Pochodzenie

Brazylia

Pojemność

15 ml

Główne związki

Limonen, gamma-terpinen

Nuta zapachowa

Głowy

Karta produktu doTERRA podaje przy zielonej mandarynce to samo ograniczenie co przy pozostałych cytrusach: unikaj promieni UV przez co najmniej 12 godzin po nałożeniu produktu na skórę.

Warto wiedzieć, skąd to się bierze. Olejki cytrusowe tłoczone na zimno ze skórki zawierają furanokumaryny, związki, które po kontakcie ze skórą zwiększają jej wrażliwość na promieniowanie UV. Skutkiem zlekceważenia bywa przebarwienie albo oparzenie dokładnie w tym miejscu, gdzie olejek został nałożony. Część źródeł podaje, że zielona mandarynka ma tych związków wyjątkowo mało, ale producent i tak umieszcza na karcie pełne ostrzeżenie, więc traktuj je jako obowiązujące i nie kombinuj.

• Ograniczenie dotyczy wyłącznie olejku nałożonego na skórę, nie dyfuzji
• Dyfuzor, wacik w szafie i zapach w kuchni nie mają z tym nic wspólnego, możesz z nich korzystać o dowolnej porze
• Miejsca odsłonięte latem lepiej pominąć, a olejek nakładać pod ubranie albo wieczorem
• Na twarz stosuj bardzo niskie stężenie i tylko wieczorem, nigdy przed wyjściem na dwór
• Odliczaj 12 godzin od momentu aplikacji, nie od kąpieli

Butelka 15 ml to około 300 kropli, butelka 5 ml około 100 kropli. Przy trzech kroplach na dyfuzję wychodzi około stu sesji z jednego opakowania. Jeśli używasz zielonej mandarynki głównie do napojów, po jednej kropli na szklankę, jedna butelka starczy na kilkaset porcji.

Cytrusy zużywają się szybciej niż olejki drzewne, bo sięga się po nie codziennie, ale też szybciej się utleniają. Po otwarciu warto zużyć butelkę w ciągu roku do dwóch.

• Promienie UV. Po nałożeniu na skórę unikaj słońca, solarium i lamp UV przez co najmniej 12 godzin
• Na skórę zawsze z olejem bazowym. Frakcjonowany olej kokosowy sprawdza się najlepiej
• Przy pierwszym użyciu zrób próbę na małym fragmencie skóry i odczekaj dobę
• Przechowuj poza zasięgiem dzieci
• Unikaj kontaktu z oczami, wnętrzem uszu i błonami śluzowymi
• W ciąży, w czasie karmienia i przy chorobach przewlekłych skonsultuj się z lekarzem
• Zastosowania wewnętrzne tylko wtedy, gdy etykieta twojego opakowania na to wskazuje
• Olejki cytrusowe mogą matowić i uszkadzać niektóre tworzywa sztuczne. Do napojów używaj szkła, ceramiki albo stali nierdzewnej
• Przy lakierowanych meblach zrób próbę w niewidocznym miejscu
• Przechowuj w chłodnym, ciemnym miejscu, z dokręconą nakrętką

Czym zielona mandarynka różni się od zwykłej mandarynki i od tangerynki?
Etapem zbioru. To ta sama grupa owoców, tylko zielona mandarynka pochodzi ze skórki owocu zerwanego, zanim zdążył dojrzeć i zżółknąć. Skórka niedojrzałego owocu ma mniej cukru, więcej związków kojarzących się z liściem i inny profil chemiczny, więc olejek wychodzi zielony, ostrzejszy i mniej deserowy. Tangerynka pochodzi z owocu dojrzałego i jest wyraźnie słodsza. Jeśli szukasz cytrusa do wypieków, wybierz tangerynkę. Jeśli do wody, sałatek i mieszanek ziołowych, zieloną mandarynkę.

Którą kupić pierwszą, jeśli nie mam jeszcze żadnego cytrusa?
Zacznij od dzikiej pomarańczy, bo jest najbardziej uniwersalna i pachnie znajomo dla wszystkich w domu. Zielona mandarynka jest wyborem świadomym, dla kogoś, kto już wie, że klasyczne cytrusy są dla niego za słodkie, albo kto chce mieć w szufladzie zapach, którego nie rozpozna każdy gość.

Czy to jest to samo co czerwona mandarynka?
Nie, choć to ten sam gatunek. Czerwoną mandarynkę tłoczy się z owocu w pełni dojrzałego, więc jest cieplejsza, słodsza i bardziej okrągła. Zielona pochodzi z tego samego drzewa kilka miesięcy wcześniej. To najlepsza ilustracja tego, jak bardzo moment zbioru zmienia zapach.

Czy mogę dodać kroplę do wody albo do sałatki?
Tylko jeśli etykieta twojego opakowania wskazuje takie zastosowanie. Oznakowanie w Unii Europejskiej różni się od amerykańskiego i zawsze decyduje napis na twojej butelce, a nie poradnik z internetu. Karta amerykańska podaje jedną kroplę na około 120 ml płynu. Jeśli używasz, rozprowadź kroplę najpierw w miodzie, oliwie albo syropie, bo w czystej wodzie olejek i tak się nie rozpuści.

Z czym najlepiej ją łączyć w dyfuzorze?
Producent poleca cztery kierunki: bazylię, sandałowiec, lawendę i miętę zieloną. W praktyce najlepiej wypada wszystko, co roślinne i zielone, bo podbija to jej własny charakter. Świetnie gra też z grejpfrutem, jeśli chcesz zostać w rejonie wytrawnych cytrusów, i z kadzidłem, jeśli szukasz kontrastu między lekką górą a ciężką bazą.

Dlaczego cytrusów nie destyluje się parą?
Bo olejek siedzi w drobnych woreczkach tuż pod powierzchnią skórki i wystarczy ją mechanicznie zgnieść. Destylacja parowa działałaby wysoką temperaturą i zabrałaby najlżejsze, najświeższe nuty, czyli dokładnie to, co w zielonej mandarynce jest najciekawsze. Skutek uboczny tłoczenia na zimno jest taki, że w olejku zostają furanokumaryny, czyli związki uwrażliwiające skórę na promieniowanie UV.

Czy nadaje się do perfum i rollerów?
Bardzo dobrze, i jest w tej roli ciekawsza od pozostałych cytrusów, bo jej zielona krawędź nie zamienia kompozycji w owocowy koktajl. To klasyczna nuta głowy, więc ulatnia się najszybciej. W mieszance daj jej najwięcej kropli, a pod spód wstaw coś cięższego: kadzidło, wetiwerię, drzewo cedrowe albo sandałowiec. Roller z olejkiem cytrusowym nakładaj na miejsca zakryte ubraniem i pamiętaj o 12 godzinach bez promieni UV.

Jak długo zachowuje świeżość?
Krócej niż olejki drzewne i żywiczne. Zamknięta butelka trzymana z dala od światła i ciepła utrzymuje jakość zwykle kilka lat, a po otwarciu warto zużyć ją w ciągu roku do dwóch. Jeśli zapach robi się ostry i lekko terpentynowy, olejek się utlenił.

Czy mogę używać jej w pokoju dziecka?
W dyfuzorze zwykle tak, wystarczą dwie krople na 100 ml wody, przy uchylonych drzwiach i nie przez całą noc. Warto wiedzieć, że dzieci częściej wybierają zapachy słodkie, więc tangerynka bywa przyjmowana lepiej. Na skórę u dzieci powyżej szóstego roku życia stosuj rozcieńczenie około 0,5 do 1 procent i pamiętaj o ograniczeniu ze słońcem. Przy młodszych dzieciach zapytaj pediatry.